CHÓNG MẶT NÊN LÀM GÌ? KHI BỊ CHÓNG MẶT, PHẢI XỬ LÝ THẾ NÀO? 

Chóng mặt là cảm giác mất cân bằng hoặc cảm thấy bản thân và môi trường xung quanh đang quay hoặc chuyển động bất thường. Tùy từng nguyên nhân, triệu chứng có thể xuất hiện trong vài giây, vài phút hoặc kéo dài nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày.

Ngoài cảm giác quay cuồng, người bệnh còn có thể gặp các biểu hiện như:

• Hoa mắt, choáng váng.
• Mất thăng bằng khi đứng hoặc đi lại.
• Buồn nôn, nôn.
• Ù tai hoặc cảm giác đầy tai.
• Giảm thính lực.
• Đổ mồ hôi lạnh.
• Khó tập trung.
• Cảm giác sắp ngất.

Nếu triệu chứng xuất hiện nhiều lần hoặc kéo dài, người bệnh nên chủ động khám Tổng quát  để được đánh giá nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.

Nguyên nhân gây chóng mặt

Chóng mặt không phải là một bệnh mà là triệu chứng của nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau. Việc xác định đúng nguyên nhân đóng vai trò quan trọng trong điều trị và phòng ngừa tái phát.

Rối loạn tiền đình

Đây là nguyên nhân thường gặp gây chóng mặt. Khi hệ tiền đình hoạt động bất thường, người bệnh có thể cảm thấy quay cuồng, mất thăng bằng, buồn nôn hoặc khó khăn khi di chuyển. 

Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính 

Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính là nguyên nhân thường gặp ở người trưởng thành và người cao tuổi. .

Các cơn chóng mặt thường xuất hiện khi:

• Nằm xuống hoặc ngồi dậy.
• Quay đầu sang hai bên.
• Ngửa cổ.
• Cúi người.

Mỗi cơn thường kéo dài dưới một phút nhưng có thể tái phát nhiều lần trong ngày.

Bệnh lý tai trong

Tai trong giữ vai trò quan trọng đối với thính giác và khả năng giữ thăng bằng. Khi khu vực này bị tổn thương, người bệnh có thể xuất hiện chóng mặt với mức độ từ nhẹ đến dữ dội.

Một số bệnh lý thường gặp gồm:

• Viêm mê đạo.
• Viêm dây thần kinh tiền đình.
• Bệnh Ménière.

Những trường hợp này thường đi kèm các triệu chứng như ù tai, cảm giác đầy tai hoặc giảm thính lực. Nếu có các biểu hiện trên, người bệnh nên được thăm khám sớm để đánh giá chức năng tai trong.

Thiếu máu hoặc huyết áp thấp

Não cần được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất để hoạt động bình thường. Khi lượng máu lên não giảm do thiếu máu hoặc huyết áp thấp, người bệnh dễ xuất hiện:

• Hoa mắt.
• Choáng váng.
• Mệt mỏi.
• Chóng mặt khi đứng lên quá nhanh.

Tình trạng này thường cải thiện sau khi nghỉ ngơi hoặc điều chỉnh nguyên nhân gây thiếu máu, mất nước hay hạ huyết áp.

Bệnh tim mạch

Một số bệnh lý tim mạch có thể làm giảm lượng máu nuôi não, từ đó gây chóng mặt. Các nguyên nhân có thể bao gồm:

• Rối loạn nhịp tim.
• Suy tim.
• Hẹp động mạch.
• Huyết áp dao động bất thường.

Nếu chóng mặt đi kèm hồi hộp, đau ngực hoặc khó thở, người bệnh cần được đánh giá sớm để loại trừ các bệnh lý tim mạch.

Bệnh lý thần kinh

Một số bệnh lý thần kinh cũng có thể biểu hiện bằng triệu chứng chóng mặt như:

• Thiếu máu não.
• Đau nửa đầu tiền đình.
• U não.
• Đột quỵ.

Đặc biệt, nếu chóng mặt xuất hiện đột ngột kèm theo méo miệng, nói khó, yếu tay chân hoặc mất ý thức, cần đến cơ sở y tế ngay vì đây có thể là dấu hiệu của đột quỵ.

Rối loạn chuyển hóa

Các rối loạn trong cơ thể cũng có thể gây chóng mặt, bao gồm:

• Hạ đường huyết.
• Thiếu máu.
• Mất nước.
• Rối loạn điện giải.
• Suy giáp hoặc cường giáp.

Những nguyên nhân này thường được xác định thông qua thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm cần thiết.

Căng thẳng và thiếu ngủ

Mất nước, hạ đường huyết, rối loạn điện giải, stress kéo dài hoặc ngủ không đủ giấc cũng có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện chóng mặt.

Những biện pháp giúp chóng mặt phục hồi nhanh 

Khi xuất hiện cơn chóng mặt, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và đảm bảo an toàn để tránh té ngã hoặc chấn thương.

Ngồi hoặc nằm xuống ngay

Nếu đang đứng hoặc di chuyển, hãy tìm nơi an toàn để ngồi hoặc nằm nghỉ. Tránh tiếp tục đi lại vì có thể làm tăng nguy cơ mất thăng bằng.

Hạn chế thay đổi tư thế đột ngột

Đứng lên quá nhanh hoặc quay đầu liên tục có thể khiến triệu chứng nặng hơn, đặc biệt ở người mắc rối loạn tiền đình hoặc chóng mặt tư thế.

Uống đủ nước

Mất nước là một trong những nguyên nhân phổ biến gây choáng váng và chóng mặt. Hãy bổ sung nước từ từ, đặc biệt sau khi vận động nhiều hoặc trong thời tiết nắng nóng.

Nghỉ ngơi

Nếu chóng mặt liên quan đến căng thẳng hoặc thiếu ngủ, việc nghỉ ngơi đầy đủ có thể giúp triệu chứng cải thiện.

Không tự ý dùng thuốc

Không nên tự mua thuốc chống chóng mặt hoặc thuốc an thần khi chưa biết nguyên nhân. Việc sử dụng thuốc không đúng có thể che lấp triệu chứng hoặc gây tác dụng không mong muốn.

Chủ động đi khám nếu triệu chứng kéo dài

Nếu chóng mặt tái phát nhiều lần, kéo dài hoặc kèm theo ù tai, giảm thính lực, mất thăng bằng, người bệnh nên khám Tai Mũi Họng hoặc khám chuyên khoa phù hợp để được đánh giá và chỉ định các xét nghiệm cần thiết. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định nội soi Tai Mũi Họng hoặc đánh giá chức năng tiền đình nhằm hỗ trợ chẩn đoán kịp thời.

Khi nào cần đi khám chóng mặt ?

Một số trường hợp chóng mặt có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng và cần được xử trí kịp thời.

Bạn nên đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các triệu chứng sau:

Chóng mặt dữ dội, xuất hiện đột ngột

Cơn chóng mặt khiến người bệnh không thể đứng vững, đi lại khó khăn hoặc kéo dài nhiều giờ mà không thuyên giảm.

Chóng mặt kèm triệu chứng thần kinh

Bao gồm:

• Méo miệng.
• Nói khó.
• Tê hoặc yếu tay chân.
• Nhìn đôi.
• Mất ý thức.
• Co giật.

Đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý thần kinh hoặc đột quỵ cần được cấp cứu.

Chóng mặt kèm ù tai hoặc giảm thính lực

Nếu triệu chứng đi kèm ù tai hoặc giảm thính lực, người bệnh nên được thăm khám sớm để đánh giá các bệnh lý tai trong như bệnh mạch máu não hoặc viêm dây thần kinh tiền đình. 

Chóng mặt tái phát nhiều lần

Triệu chứng lặp đi lặp lại nhiều lần có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc và làm tăng nguy cơ té ngã, đặc biệt ở người lớn tuổi.

Chẩn đoán chóng mặt 

Tùy theo tình trạng của từng người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định các bước thăm khám phù hợp nhằm xác định nguyên nhân gây chóng mặt.

Khai thác triệu chứng

Bác sĩ sẽ hỏi về:

• Thời điểm xuất hiện chóng mặt.
• Thời gian kéo dài của mỗi cơn.
• Triệu chứng đi kèm.
• Tiền sử bệnh lý.
• Thuốc đang sử dụng.

Khám lâm sàng

Bao gồm:

• Đánh giá tình trạng tai mũi họng
• Đánh giá thần kinh.
• Đánh giá tình trạng thoái hóa cột sống.
• Đánh giá tình trạng xơ vữa động mạch.
• Kiểm tra khả năng giữ thăng bằng nước điện giải.
• Đánh giá tình trạng tim mạch.
• Đánh giá tình trạng nội tiết - chuyển hóa..

Chỉ định cận lâm sàng khi cần

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Xét nghiệm tổng quát.
• Nội soi Tai Mũi Họng.
• Siêu âm Doppler mạch máu 
• Chụp X - quang cột sống cổ , xoang.
• Đo thính lực. (nếu cần)
• Đánh giá chức năng tiền đình. (nếu cần)
• Điện tim.( nếu cần )
• Chụp CT hoặc MRI nếu nghi ngờ bệnh lý thần kinh.

Việc chỉ định xét nghiệm sẽ dựa trên triệu chứng và kết quả thăm khám ban đầu, không phải tất cả người bệnh đều cần thực hiện đầy đủ các kỹ thuật trên.

Cách điều trị chóng mặt nhanh 

Thăm khám và tầm soát sớm không chỉ giúp làm rõ nguyên nhân gây chóng mặt mà còn hỗ trợ phát hiện nhiều bệnh lý tiềm ẩn liên quan đến tai trong, hệ thần kinh, tim mạch hoặc rối loạn chuyển hóa.

Việc tầm soát mang lại nhiều lợi ích như:

• Xác định chính xác nguyên nhân gây chóng mặt.
• Phân biệt chóng mặt do rối loạn tiền đình với các bệnh lý thần kinh hoặc tim mạch.
• Phát hiện sớm các bệnh lý tai trong có nguy cơ ảnh hưởng đến thính lực.
• Đánh giá nguy cơ té ngã ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh lý mạn tính.
• Xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp với từng nguyên nhân.
• Hạn chế tình trạng chóng mặt tái phát và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Bên cạnh việc điều trị, tầm soát định kỳ còn giúp người bệnh theo dõi hiệu quả điều trị và phát hiện sớm những thay đổi bất thường để có hướng xử trí kịp thời.

Điều trị theo nguyên nhân 

Sau khi thăm khám xác định nguyên nhân  chóng mặt,liệu trình điều trị áp dụng cho từng nguyên nhân khác nhau. 

• Điều trị theo nguyên nhân , kiểm soát tốt bệnh lý nền. 
• Đa phần điều trị nội khoa : thuốc điều chỉnh các rối loạn vận mạch, tuần hoàn, tiền đình, tăng tuần hoàn, hỗ trợ dẫn truyền , một số theo nguyên nhân thuốc điều trị xơ vữa động mạch, chống thoái hóa, hỗ trợ dẫn truyền thần kinh.
• Điều trị hỗ trợ : bù nước điện giải, điều trị thiếu máu 
• Phòng ngừa tái phát : hạn chế nước có ga , chua cay, bia rượu, ngủ đủ giấc, không làm nặng, không nằm gối cao, không thay đổi tư thế đột ngột.
• Phẫu thuật khi khối u chèn em hay máu tụ chèn ép gây chóng mặt kéo dài.
• Khám tổng quát định kỳ. 

Chi phí khám chóng mặt bao nhiêu ?

Chi phí khám và tầm soát chóng mặt có thể khác nhau tùy vào tình trạng người bệnh và các dịch vụ được chỉ định.

Lưu ý: Tùy theo nguyên nhân mà có thể chọn hạng mục phù hợp

Bảng giá trên chỉ mang tính chất tham khảo. Chi phí thực tế có thể thay đổi tùy theo cơ sở y tế, danh mục dịch vụ và chỉ định của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp

Chóng mặt có tự khỏi không?

Một số trường hợp chóng mặt do mệt mỏi, thiếu ngủ hoặc mất nước có thể cải thiện sau khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.

Chóng mặt có phải là dấu hiệu đột quỵ?

Không phải tất cả các trường hợp đều liên quan đến đột quỵ. Tuy nhiên, nếu chóng mặt kèm theo méo miệng, yếu tay chân, nói khó hoặc mất ý thức, cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá.

Người bị chóng mặt có nên tự mua thuốc điều trị?

Không nên tự ý sử dụng thuốc khi chưa biết nguyên nhân. Việc dùng thuốc không phù hợp có thể che lấp triệu chứng hoặc gây tác dụng không mong muốn.

Chóng mặt có liên quan đến bệnh Tai Mũi Họng không?

Có. Một số bệnh lý ở tai trong như viêm mê đạo, bệnh Ménière hoặc viêm dây thần kinh tiền đình có thể gây chóng mặt, mất thăng bằng và ảnh hưởng đến thính lực.

Bao lâu nên đi khám nếu chóng mặt không hết?

Nếu chóng mặt kéo dài trên 24 - 48 giờ, tái phát nhiều lần hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường như ù tai, giảm thính lực, đau đầu dữ dội hoặc yếu tay chân, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Cơ sở Tân Bình: Phòng Khám Hoàng Mỹ Sài Gòn

• Địa chỉ: 50 Phan Huy Ích, Phường Tân Sơn, TP HCM
• Hotline: 0903 933 011 - 028.3815.1615
• Thứ 2 - Chủ nhật: 07:00 - 17:00

Cơ sở Quận 12: Phòng Khám Nội Tổng Hợp

• Địa chỉ: 340A/2 Nguyễn Ảnh Thủ, Phường Trung Mỹ Tây, TP HCM
• Hotline: 0903 933 011 - 0898 499 363
• Thứ 2 - Thứ 7: 07:00 - 11:00 & 16:00 - 20:30
• Chủ nhật: 7:00 - 11:00 & 16:00 - 19:00

Nếu bạn thường xuyên bị chóng mặt, mất thăng bằng, ù tai hoặc giảm thính lực, đừng chủ quan. Hãy đặt lịch khám để được bác sĩ thăm khám, xác định nguyên nhân, chẩn đoán chính xác  , cách xử trí nhanh , biện pháp phòng ngừa để chấm dứt tình trạng chóng mặt.